Wabo: wie is belanghebbende?

In het artikel De Wabo is er! meldden wij al dat per 1 oktober 2010 de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) is ingevoerd. In deze wet wordt geregeld dat voor bepaalde projecten, zoals het realiseren van een bouwproject, in plaats van een groot aantal aparte vergunningen, nog maar één omvattende vergunning behoeft te worden aangevraagd (‘omgevingsvergunning’). Voor activiteiten waarvoor men voorheen moest beschikken over bijvoorbeeld een sloopvergunning, een bouwvergunning en een uitritvergunning, kan nu met één omgevingsvergunning worden volstaan.

De invoering van de Wabo stelt de rechtspraktijk voor nieuwe vragen. Één ervan is wie gerechtigd zijn om tegen een omgevingsvergunning te procederen.

Op 13 april 2010 heeft de Raad van State een interessante uitspraak gedaan over de vraag wie belanghebbende is bij een omgevingsvergunning en dus daartegen beroep kan instellen. Anders gezegd: hoe moet de ‘kring van belanghebbenden’ bij een omgevingsvergunning worden bepaald?

Als in een omgevingsvergunning toestemming wordt verleend voor meerdere ‘activiteiten’ (bijvoorbeeld: bouwen en het aanleggen van een uitrit), moet per activiteit worden bepaald of iemand belanghebbende is. Dat betekent dat, als in de omgevingsvergunning bijvoorbeeld toestemming wordt gegeven om een bestaand bouwwerk te slopen, een nieuw bouwwerk te plaatsen en een uitweg naar de openbare weg te maken, voor elk van deze activiteiten apart moet worden beoordeeld in hoeverre iemand die tegen de omgevingsvergunning beroep heeft ingesteld, belanghebbende is. Zo is het denkbaar dat iemand wel belang heeft om de toestemming voor het bouwen aan de rechter voor te leggen (bijvoorbeeld omdat hij vanuit zijn woning zicht heeft op het bouwwerk), maar geen belang heeft bij het realiseren van de uitrit (bijvoorbeeld omdat zijn belangen daardoor op geen enkele wijze worden geraakt).

De Raad van State sluit met deze lijn aan bij het recht dat gold vóór de inwerkingtreding van de Wabo. Destijds kon de kring van belanghebbenden bij een milieuvergunning veel ruimer zijn dan de kring van belanghebbenden bij een uitritvergunning. De effecten die door een milieuvergunning worden bestreken (zoals geur, verkeersbewegingen, lawaai), zijn vaak op grotere afstand merkbaar dan de effecten van de realisering van een uitrit. Anders gezegd: de kring van belanghebbenden is bij een milieuvergunning in de regel groter dan bij een uitritvergunning. Omdat niet blijkt dat de Wabo-wetgever het tot dan toe bestaande verschil in kringen van belanghebbenden heeft willen opheffen, ligt het volgens de Raad van State in de rede om ook nu per vergunde deelactiviteit te beoordelen of iemand belanghebbende is of niet.

Een uitzondering geldt voor situaties waarin de omgevingsvergunning ziet op een zogeheten 'ondeelbare activiteit'. Daarvan is bijvoorbeeld sprake als een monument gesloopt moet worden. Er is dan toestemming nodig voor de activiteit 'slopen' (op grond van de APV) en de activiteit 'slopen van een monument' (op grond van de Monumentenwet 1988 of een lokale monumentenverordening). Deze activiteiten zijn niet deelbaar; slopen is nu eenmaal slopen. In een dergelijk geval is degene die belanghebbende is bij het ene onderdeel van de toestemming, automatisch ook belanghebbende bij de andere onderdelen waarop de omgevingsvergunning ook ziet.

Voor meer informatie over de Wabo, het belanghebbendebegrip en procederen onder de Wabo kunt u contact opnemen met mr. Rudolf van Binsbergen, contactpersoon van de praktijkgroepen Vastgoed en Overheid.

Bron: Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State 13 april 2011, LJN: BQ1081.