Pas op met strategisch inschrijven

De laatste jaren is er in aanbestedingsland in toenemende mate aandacht voor 'strategisch inschrijven'. Daarbij stemmen inschrijvers de prijzen in hun aanbieding af op in de aanbestedingsstukken vermelde wegingsfactoren. Is er sprake van een hoge wegingsfactor, dan wordt een laag prijsniveau gehanteerd, soms zelfs onder de kostprijs. De hoge prijzen worden gereserveerd voor de onderdelen met lage wegingsfactoren. De inschrijver moet ten slotte wel iets aan de opdracht verdienen.

Deze inschrijfsystematiek wordt in het algemeen toelaatbaar geacht. De gangbare opvatting was dat strategisch inschrijven was toegestaan, tenzij dat tot gevolg had dat een goede vergelijking tussen de verschillende inschrijvers onmogelijk werd. Dat is bijvoorbeeld het geval bij negatieve prijzen (dat is immers irreëel), of als een bepaalde prijs op nul wordt gesteld en dat tot rekenkundige onmogelijkheden leidt (bijvoorbeeld delen door nul).

Aanbesteders hebben de trend van het strategisch inschrijven ook opgemerkt. In aanbestedingsstukken wordt dan ook steeds vaker verlangd dat er realistische of marktconforme prijzen moeten worden gehanteerd. Soms wordt strategisch inschrijven expliciet verboden. Wie zich hieraan niet houdt, kan van verdere deelname aan de aanbesteding worden uitgesloten.

Strategisch of manipulatief?

Al te handig calculeren kan echter ook tot uitsluiting leiden in gevallen waarin strategisch inschrijven niet uitdrukkelijk is verboden. Dat blijkt uit een recente uitspraak van de Voorzieningenrechter van de rechtbank Breda. Het ging om een inschrijver die zeer lage prijzen had geboden bij beoordelingscriteria met een hoge wegingsfactor en juist heel hoge prijzen bij criteria met een lage wegingsfactor. Het resultaat was dat de betrokken inschrijver de beste score had - waardoor deze de opdracht diende te krijgen - maar óók de hoogste prijs. Die uitkomst is voor inschrijvers natuurlijk ideaal, maar pakte voor de aanbesteder slecht uit omdat de winnende inschrijving veruit het duurst was. De aanbesteder sloot de betrokken inschrijver uit, die daarop een kort geding aanspande en aanspraak maakte op de opdracht. Dat ging de rechter te ver. Het was volgens de rechter evident dat de aanbesteder een lage prijs wil hebben. De inschrijver met de beste score hielp dit uitgangspunt om zeep door onrealistische prijzen te bieden. De rechter vond dan ook dat de betrokken inschrijver de grenzen van het toelaatbare had overschreden. Zijn inschrijving was niet strategisch, maar manipulatief en was daarom terecht uitgesloten.

Het is voor inschrijvers van belang rekening te houden met deze uitspraak. Strategisch inschrijven blijft een gok die verkeerd kan uitpakken. Het biedt echter ook kansen: als uit een scorelijst blijkt dat de winnende inschrijver onrealistisch lage tarieven heeft gehanteerd bij punten met een hoge wegingsfactor, dan zou dat mogelijk tot uitsluiting van de betreffende inschrijver moeten leiden.

Voor meer informatie over aanbesteding kunt u contact opnemen met mr. Rudolf van Binsbergen, contactpersoon van de praktijkgroep Vastgoed en Overheid.

Bron: Voorzieningenrechter Rechtbank Breda 6 oktober 2010, LJN: BO0109.