Faillissement? Recht van reclame!

Rekening onbetaald, klant failliet

In 2009 zijn er meer dan 10.500 faillissementen uitgesproken; een record. Mede vanwege het grote aantal faillissementen zoeken leveranciers in toenemende mate naar zekerheden om zich tegen non-betaling in te dekken. Één van deze zekerheden is het zogenaamde eigendomsvoorbehoud. Het eigendomsvoorbehoud betreft een tussen de leverancier en de koper gemaakte afspraak, waarbij de leverancier zich de eigendom van de door hem geleverde goederen voorbehoudt, zolang de koper de koopprijs nog niet heeft voldaan. Zou de koper failliet gaan, dan kan de leverancier op grond van het eigendomsvoorbehoud de niet-betaalde goederen van de curator terugvorderen.

Een eigendomsvoorbehoud werkt, maar niet altijd

Een moeilijkheid bij het eigendomsvoorbehoud is dat het veelal in de algemene voorwaarden van de leverancier is opgenomen. Als de algemene voorwaarden niet of niet tijdig aan de koper zijn overhandigd, kunnen deze worden vernietigd. Stel dat de curator om deze reden de vernietiging van de algemene voorwaarden inroept, kan de leverancier geen beroep meer doen op een eventueel daarin opgenomen eigendomsvoorbehoud.

Het recht van reclame

De leverancier hoeft dan echter niet bij de pakken neer te gaan zitten: hij kan in dat geval namelijk ook een beroep doen op het zogeheten 'recht van reclame'. Dit wettelijke recht van de verkoper is relatief onbekend. Het houdt in dat de verkoper van een roerende zaak deze mag terugvorderen wanneer de koper de koopprijs niet (geheel) heeft voldaan.

Anders dan het eigendomsvoorbehoud, is het recht van reclame een wettelijk recht zonder dat de verkoper dit contractueel hoeft te regelen. Bij het inroepen van het recht van reclame dient de leverancier wél enige formaliteiten in acht te nemen. Zo moet het recht van reclame schriftelijk jegens de koper worden ingeroepen. Daarnaast moet de leverancier niet te lang wachten: de bevoegdheid om het recht van reclame in te roepen vervalt als de factuur ouder is dan zes weken. Het recht vervalt ook als de koper de roerende zaak langer dan zestig dagen onder zich heeft gehad.

Het aardige van het recht van reclame is dat het goederenrechtelijke werking heeft. Anders gezegd: als het tijdig is ingeroepen, worden de eigendomsverhoudingen met terugwerkende kracht in de oude toestand hersteld. De verkoper is na het inroepen van het recht van reclame dus weer eigenaar van de roerende zaak. Mocht de koper in de tussentijd failliet zijn gegaan, dan raakt dat de verkoper niet: hij kan de roerende zaak gewoon van de curator opeisen, net als bij het eigendomsvoorbehoud.

Al met al is het recht van reclame - naast het eigendomsvoorbehoud - voor leveranciers een effectief middel om hun schade bij faillissement van de koper te beperken.

Voor meer informatie over het recht van reclame en andere leverancierszekerheden kunt u contact opnemen met mr. Jan Dorrepaal, contactpersoon van de praktijkgroep Insolventierecht.

Deze bijdrage is geschreven door mr. Jeroen van der Pouw Kraan.